Ferrari: Η κατάρα του Maranello ξαναχτυπά!
Formula 1
Ferrari: Η κατάρα του Maranello ξαναχτυπά!
Formula 1Η Ferrari διανύει μια δεύτερη εικοσαετία χωρίς Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Πιλότων, μετά από εκείνη του 1980–1999. Για ακόμη μία φορά, δεκάδες θρύλοι έχουν περάσει από το τιμόνι της, ενώ εκατομμύρια tifosi εξακολουθούν να περιμένουν τη λύτρωση. Ο Δημήτρης Γιόκκας αναζητά τις απαντήσεις σε μια ιστορία που γεννά ένα ανατριχιαστικό ερώτημα: μήπως το Maranello είναι πραγματικά στοιχειωμένο;
Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι σε κάθε γωνιά του πλανήτη που λατρεύουν τη Ferrari. Για το κόκκινο χρώμα της, τον ήχο των παλιών, νοσταλγικών κινητήρων της, την ιστορία της, τους θρύλους που πέρασαν από το τιμόνι της και εκείνη τη μοναδική αύρα που της κληροδότησε ο Enzo Ferrari, μετατρέποντας τη Scuderia σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια απλή ομάδα Formula 1: σε έναν ζωντανό μύθο που προκαλεί δέος και ανατριχίλα.
Την ίδια στιγμή, όμως, υπάρχουν εκατομμύρια φίλοι της που ζουν με την απογοήτευση. Που περιμένουν, ελπίζουν, πανηγυρίζουν πρόωρα και στο τέλος βλέπουν το όνειρο να χάνεται μέσα σε μια λανθασμένη στρατηγική, μια αστοχία, μια κακή απόφαση ή ένα αυτοκίνητο που δεν είναι αρκετά καλό.
Η Ferrari έχει ένα παράξενο χάρισμα: ακόμη κι όταν χάνει, συχνά κλέβει τα πρωτοσέλιδα από εκείνον που κερδίζει. Τόσο μεγάλη είναι η γοητεία της, τόσο βαριά η ιστορία της, τόσο ακαταμάχητη η δύναμη του μύθου της. Στη Formula 1 μπορεί να κερδίσεις έναν αγώνα, αλλά η Ferrari εξακολουθεί να είναι εκείνη για την οποία συζητούν όλοι.
Και εδώ αρχίζει μια από τις πιο παράξενες και συνάμα οδυνηρές αντιφάσεις στην ιστορία της Scuderia. Γιατί πίσω από τη λάμψη, τους θριάμβους και το ασύγκριτο βάρος του ονόματός της, κρύβονται δύο μεγάλες περίοδοι αναμονής, δύο εικοσαετίες κατά τις οποίες η Ferrari αδυνατούσε να προσφέρει στους πιλότους της το πολυπόθητο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.
Έχοντας ζήσει, ως παιδί και αργότερα ως σχολιαστής των αγώνων εδώ στην Κύπρο, την πρώτη «20χρονη κατάρα του Maranello», μεταξύ 1980 και 1999, κουβαλώ έντονες αναμνήσεις από εκείνα τα χρόνια από τον ανεπανάληπτο Gilles Villeneuve, τον ανυπότακτο Καναδό που πιλόταρε σαν να αψηφούσε τους νόμους της φυσικής και έγινε ένας από τους μεγαλύτερους θρύλους στην ιστορία της Ferrari, αλλά και από μορφές όπως ο Pironi, ο Alboreto, ο Berger, ο Alesi και αργότερα ο Schumacher. Θυμάμαι τις προσδοκίες, τις μεγάλες απογοητεύσεις, τις στιγμές που το πορφυρό μονοθέσιο έμοιαζε έτοιμο να κατακτήσει τον κόσμο, προτού το όνειρο γκρεμοτσακιστεί.
Όσοι είδαμε ουκ ολίγες φορές τον λευκό καπνό να βγαίνει από το turbo του Alboreto, έχουμε ακόμη τη μυρωδιά του καμένου λαδιού στα ρουθούνια μας.
Σήμερα, η δεύτερη «20χρονη κατάρα του Maranello» βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Δεκαεννέα χρόνια, για την ακρίβεια, αφού μετά τον τίτλο του Kimi Raikkonen το 2007, κανένας πιλότος του Cavallino Rampante δεν έχει καταφέρει να κατακτήσει ξανά το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα.
Η περίοδος που διανύουμε τώρα ξυπνά μέσα μου ένα ανατριχιαστικό deja vu. Σαν να παρακολουθώ την ίδια ταινία, με διαφορετικούς πρωταγωνιστές και διαφορετικά μονοθέσια, αλλά με το ίδιο σκοτεινό φινάλε.
Από το 1980 μέχρι το 1999, από τη θέση του επικεφαλής της Ferrari πέρασαν οι Marco Piccinini, Cesare Fiorio, Claudio Lombardi, Sante Ghedini και Jean Todt, ενώ από το 2008 μέχρι σήμερα τη σκυτάλη πήραν διαδοχικά οι Stefano Domenicali, Marco Mattiacci, Maurizio Arrivabene, Mattia Binotto και Frédéric Vasseur. Απ’ όλους αυτούς, μόνο ο Jean Todt κατάφερε να οδηγήσει τη Ferrari ξανά στην κορυφή, κατακτώντας με τον Michael Schumacher πέντε συνεχόμενα Παγκόσμια Πρωταθλήματα Πιλότων, από το 2000 μέχρι το 2004.
Η πιο χαοτική περίοδος ήταν εκείνη που ακολούθησε τον θάνατο του Enzo Ferrari, το 1988, όταν η διοίκηση της Scuderia πέρασε στα χέρια της FIAT, με τα πλοκάμια ενός μεγάλου εταιρικού ομίλου να απλώνονται όλο και βαθύτερα στο Maranello. Όσοι, λοιπόν, πιστεύουν ότι η σημερινή Ferrari βρίσκεται σε πρωτοφανή κρίση, μάλλον δεν πρόλαβαν να ζήσουν την ταραχώδη δεκαετία του ’90 ή έχουν κοντή μνήμη. Βέβαια, ο John Elkann κάνει ό,τι μπορεί για να τους ανανεώσει την πεποίθηση!
Καθώς ερευνούσα το άρθρο, ανατρέχοντας και σε ένα παλιό μου δημοσίευμα, που είχα γράψει το 1999 σε κυπριακό περιοδικό με τίτλο «Η Κατάρα του Maranello», ανακάλυψα συμπτώσεις που δύσκολα περνούν απαρατήρητες. Δύο μεγάλες περίοδοι χωρίς τίτλο Πιλότων. Δεκαετίες γεμάτες νίκες, pole position και χιλιάδες γύρους στην κορυφή, αλλά χωρίς το πολυπόθητο στέμμα. Και κάποια αριθμητικά στοιχεία που μοιάζουν σχεδόν μεταφυσικά.
Μήπως τελικά υπάρχει κάποια πραγματική κατάρα στο Maranello;
Ας αφήσουμε, όμως, τα φαντάσματα στην άκρη και ας μιλήσουν οι αριθμοί.
Η πρώτη καταραμένη εποχή: 1980–1999
Είκοσι χρόνια. Δεκαοκτώ διαφορετικοί πιλότοι. Πέντε παγκόσμιοι πρωταθλητές πέρασαν από τα κόκκινα cockpit: Jody Scheckter, Mario Andretti, Alain Prost, Nigel Mansell και Michael Schumacher.
Κι όμως, κανένας τους δεν κατάφερε να φέρει στη Ferrari τον τίτλο των Πιλότων μέσα στη συγκεκριμένη εικοσαετία.
Η Scuderia Ferrari συμμετείχε σε 318 Grand Prix, πανηγύρισε 46 νίκες και κατέκτησε 38 pole position. Οι πιλότοι της οδήγησαν την κούρσα για 2.567 γύρους, αλλά εγκατέλειψαν 281 φορές!
| Ferrari 1980–1999 | Αριθμός |
| Διαφορετικοί πιλότοι | 18 |
| Παγκόσμιοι πρωταθλητές που αγωνίστηκαν για την ομάδα | 5 |
| Grand Prix | 318 |
| Νίκες | 46 (14,5%) |
| Pole position | 38 (12,0%) |
| Γύροι στην πρωτοπορία | 2.567 (12,6%) |
| Εγκαταλείψεις | 281 (44,2%) |
*Ποσοστά νικών και pole position επί των 318 Grand Prix. Το ποσοστό εγκαταλείψεων υπολογίζεται επί των 636 πιθανών εκκινήσεων των δύο μονοθεσίων.
Υπήρξαν πέντε ολόκληρες σεζόν χωρίς ούτε μία νίκη και έξι χωρίς ούτε ένα pole position. Το 1992, μάλιστα, η Ferrari δεν κατάφερε να ηγηθεί ούτε για έναν γύρο σε ολόκληρο το πρωτάθλημα!
Ούτε έναν γύρο! Για μια ομάδα που είχε μάθει να ορίζει την ιστορία της Formula 1, αυτό ήταν σχεδόν αδιανόητο.
Κι όμως, μέσα σε αυτή την περίοδο υπήρξαν νίκες, συγκινήσεις και στιγμές που πέρασαν στην αιωνιότητα. Ο Gilles Villeneuve έγινε σύμβολο μιας εποχής όπου το ταλέντο και το θάρρος ξεπερνούσαν τα όρια της λογικής, παρόλο που έφυγε νωρίς. Ο Gerhard Berger και ο Jean Alesi κράτησαν ζωντανή τη φλόγα σε χρόνια δύσκολα, ενώ ο Michael Schumacher έφτασε στο Maranello το 1996 και είδε και έπαθε μέχρι να αρχίσει να χτίζει την αυτοκρατορία που θα ακολουθούσε.
Αλλά μέχρι το 1999, το στέμμα των Πιλότων παρέμενε άπιαστο. Η Ferrari είχε κατακτήσει το πρωτάθλημα Κατασκευαστών το 1982, το 1983 και το 1999, όμως ο τίτλος των Πιλότων εξακολουθούσε να της ξεφεύγει.
Η δεύτερη καταραμένη εποχή: 2008–2026
Δεκαεννέα σεζόν. Μόλις δέκα διαφορετικοί πιλότοι – σχεδόν οι μισοί σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο. Τέσσερις παγκόσμιοι πρωταθλητές: Kimi Räikkönen, Fernando Alonso, Sebastian Vettel και Lewis Hamilton.
Και πάλι, κανένας τίτλος των Πιλότων.
Από το 2008 μέχρι και τον τελευταίο αγώνα στη Βραζιλία το 2026, η Ferrari συμμετείχε σε 384 Grand Prix, σημείωσε 49 νίκες, κατέκτησε 60 pole position και βρέθηκε για 3.755 γύρους στην πρωτοπορία. Οι εγκαταλείψεις περιορίστηκαν στις 95.
| Ferrari 2008–2026 | Αριθμός |
| Διαφορετικοί πιλότοι | 10 |
| Παγκόσμιοι πρωταθλητές που αγωνίστηκαν για την ομάδα | 4 |
| Grand Prix | 384 |
| Νίκες | 49 (12,8%) |
| Pole position | 60 (15,6%) |
| Γύροι στην πρωτοπορία | 3.755 (16,5%) |
| Εγκαταλείψεις | 95 (12,4%) |
*Τα στοιχεία του 2026 αφορούν τη σεζόν μέχρι το Grand Prix του São Paulo. Τα ποσοστά εγκαταλείψεων υπολογίζονται επί των 768 πιθανών εκκινήσεων των δύο μονοθεσίων.
Και εδώ εμφανίζονται ανατριχιαστικές συμπτώσεις. Όπως ακριβώς συνέβη στην πρώτη καταραμένη περίοδο, η Ferrari μετρά πάλι πέντε ολόκληρες σεζόν χωρίς νίκη και έξι χωρίς pole position!
Το 2020, μάλιστα, η «Κόκκινη Εθνική» της Ιταλίας δεν ηγήθηκε ούτε για έναν γύρο σε ολόκληρη τη χρονιά (όπως ακριβώς συνέβη το 1992, στην πρώτη καταραμένη περίοδο!). Η πανδημία του κορωνοϊού είχε παραλύσει τον πλανήτη και η κόκκινη βασίλισσα έμοιαζε να έχει προσβληθεί από έναν δικό της, αγωνιστικό ιό.
Η Ferrari κατέκτησε το πρωτάθλημα κατασκευαστών το 2008, αλλά ο τίτλος των Πιλότων χάθηκε από τον Felipe Massa στον δραματικό τελευταίο γύρο του Interlagos. Από τότε, η κορυφή παρέμεινε απρόσιτη. Ούτε ο Alonso, ούτε ο Vettel, ούτε ο Leclerc, ούτε ο Hamilton κατάφεραν να σπάσουν αυτόν τον κύκλο.
Δύο εποχές, ίδιες σκιές
Ας βάλουμε τώρα τις δύο περιόδους δίπλα δίπλα. Εκεί αρχίζουν τα πραγματικά παράξενα.
| Στατιστικό | 1980–1999 | 2008–2026 |
| Σεζόν | 20 | 19 |
| Πιλότοι | 18 | 10 |
| Παγκόσμιοι πρωταθλητές στην ομάδα | 5 | 4 |
| Grand Prix | 318 | 384 |
| Νίκες | 46 | 49 |
| Ποσοστό επιτυχίας | 14,5% | 12,8% |
| Pole position | 38 | 60 |
| Ποσοστό pole position | 12,0% | 15,6% |
| Γύροι στην πρωτοπορία | 2.567 | 3.755 |
| Ποσοστό γύρων στην πρωτοπορία | 12,6% | 16,5% |
| Εγκαταλείψεις | 281 | 95 |
| Ποσοστό εγκαταλείψεων | 44,2% | 12,4% |
| Σεζόν χωρίς νίκη | 5 | 5 |
| Σεζόν χωρίς pole position | 6 | 6 |
| Σεζόν χωρίς ούτε έναν γύρο στην πρωτοπορία | 1 | 1 |
*Τα ποσοστά επιτυχίας και pole position υπολογίζονται επί του αριθμού των Grand Prix. Τα ποσοστά εγκαταλείψεων επί των συνολικών εκκινήσεων των δύο μονοθεσίων.
Η πρώτη μεγάλη σύμπτωση: η Ferrari κέρδισε μόλις τρία περισσότερα Grand Prix στη δεύτερη περίοδο, παρότι συμμετείχε σε 66 επιπλέον αγώνες. Το ποσοστό επιτυχίας της, μάλιστα, έπεσε από το 14,5% στο 12,8%.
Η δεύτερη σύμπτωση: και στις δύο περιόδους υπήρξαν ακριβώς πέντε σεζόν χωρίς νίκη και έξι χωρίς pole position. Σαν να επαναλαμβάνεται ένας σκοτεινός αγωνιστικός κύκλος.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια σημαντική διαφορά. Οι εγκαταλείψεις μειώθηκαν θεαματικά: από το 44,2% των πιθανών εκκινήσεων στην πρώτη περίοδο, στο 12,4% στη δεύτερη. Με άλλα λόγια, στην πρώτη εικοσαετία σχεδόν οι μισές συμμετοχές της Ferrari κατέληγαν σε εγκατάλειψη!
Και αυτό ήταν πολύ πιο απογοητευτικό από όσα βιώνει η Scuderia σήμερα με τις κακές στρατηγικές αποφάσεις, καθώς τότε οι προσδοκίες συχνά κατέρρεαν από έναν κινητήρα που παρέδιδε πνεύμα, ένα turbo που παρέλυε ή όταν το ίδιο το άλογο της Ferrari την πρόδιδε, αφήνοντας το κόκκινο μονοθέσιο ακινητοποιημένο στην άκρη της πίστας.
Η αξιοπιστία βελτιώθηκε, η τεχνολογία προχώρησε, τα μονοθέσια έγιναν ασφαλέστερα και ανθεκτικότερα. Όμως η αξιοπιστία από μόνη της δεν κερδίζει πρωταθλήματα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία. Η Ferrari της δεύτερης περιόδου ήταν συχνότερα στην πρωτοπορία, πήρε περισσότερα pole position και εγκατέλειπε πολύ λιγότερο. Κι όμως, το αποτέλεσμα στο πρωτάθλημα Πιλότων παρέμεινε το ίδιο: μηδέν.
Και αυτό ίσως πονά περισσότερο.
Στο Maranello γνωρίζουν καλά ότι οι αριθμοί δεν κερδίζουν πρωταθλήματα. Οι άνθρωποι τα κερδίζουν. Και ίσως αυτό να είναι το πιο τρομακτικό στοιχείο αυτής της ιστορίας: δύο διαφορετικές γενιές, δύο εντελώς διαφορετικοί κόσμοι, δύο εποχές με άλλους κανόνες και άλλες τεχνολογίες, αλλά με την ίδια κατάληξη. Μήπως, τελικά, το πρόβλημα δεν βρίσκεται ούτε στους πιλότους ούτε στα μονοθέσια, αλλά σε μια βαθύτερα ριζωμένη νοοτροπία; Σε εκείνη την ιταλική κουλτούρα του Maranello, που οι Βρετανοί «garagistas» -όπως τους αποκαλούσε ο ίδιος ο Enzo Ferrari- έμαθαν κάποτε να αντιμετωπίζουν ως αντίπαλο και που, ειρωνικά, οι σημερινές Mercedes, Red Bull και McLaren φαίνεται να έχουν αφήσει οριστικά πίσω τους;
Είκοσι χρόνια στην πρώτη περίπτωση. Δεκαεννέα στη δεύτερη. Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αναμονής για έναν παγκόσμιο πρωταθλητή. Αν αυτό δεν είναι κατάρα, τότε τι είναι;_Δημήτρης Γιόκκας
Περισσότερα στο βιβλίο μου «Ύμνος στην Ταχύτητα» – Δημήτρης Γιόκκας.
